Skip Navigation Links

Tuindorp Vreewijk

Vreewijk is een uniek, groen en internationaal befaamd tuindorp gelegen in het zuiden van de wijk Feijenoord. Vreewijk is het enige 'echte' tuindorp in Rotterdam (beetje arbitrair, definitie en interpretatie zijn rekbaar) en één van de eerste en grootste tuindorpen van Nederland. Bekende architecten waren bij het ontwerp van het dorp betrokken. Het mooie, groene Vreewijk geeft je nog steeds het gevoel van een dorp binnen de stad.

Naar een ontwerp van Granpré Molière, Berlage en anderen werd er ruim 100 jaar geleden onder het mom van "ieder mens heeft recht op zijn/haar eigen stukje grond" een schitterend tuindorp gebouwd. Vanwege de monumentale status van het dorp is er nog veel voelbaar van haar rijke historie.
Tuindorp Vreewijk kreeg in 2012 de status van beschermd stadsgezicht. Deze unieke wijk, met veel cultuurhistorische waarde, is zeker een wandeling waard.

De Brink
De Brink

Tuindorpen    Geschiedenis    Groenezoom    De Brink    Buurthuis De Brink    Vreewijkhuis    Valkeniersweide    Zuiderziekenhuis    Verzamelgebouw    Cottage woningen    Het Witte Paard   Podium    Museumwoning    BN-ers uit Vreewijk    Scholencomplex de Mare    Heilige Kruisvindingkerk

 Bekijk de kaart 

Brinkpoort
Brinkpoort

De Heilige drie eenheid; Servisch Orthodoxe parochie aan de Lede
De Heilige drie eenheid; Servisch Orthodoxe parochie aan de Lede

Groene Hilledijk
Groene Hilledijk

Tuindorpen

Tuindorpen werden rond de jaren twintig van de 20e eeuw gesticht door ondernemers, gemeenten en/of woningcorporaties. Dit vaak om arbeiders van een nabij gelegen haven, fabriek of bouwplaats te huisvesten en om een alternatief te bieden voor de verpauperde wijken en arbeiderswoningen van de grote steden. Tuindorpen kenmerken zich door veel groen en lage, eengezinswoningen met vaak een voor- en achtertuin.

Tuindorp Vreewijk is mede gebouwd naar ideeën van de Engelsman Ebenezer Howard en diens visie van een Engelse Tuinstad. Aan de Groenezoom vind je dan ook op nr. 158 t/m 164 nog de zogenaamde "Cottage woningen".

Kenmerkende tuinwoning
Kenmerkende tuinwoningen

TOP

Geschiedenis

Tuindorp Vreewijk is een burgerinitiatief van de bankiers K.P. van der Mandele en Mees, notaris Dutilh en raadslid Van Ravesteyn.
In 1913 kwamen 22 Rotterdamse notabelen bijeen voor het oprichten van de Naamloose Vennootschap ‘Eerste Rotterdamsch Tuindorp’. De NV had zich ten doel gesteld "het stichten en exploiteren van een of meer tuindorpen, bijzonderlijk ten behoeve van de minder gegoede bevolkingsklasse". Dit dus naar voorbeelden van de Engelse tuinsteden.
Zij wilden dit geheel met eigen vermogen financieren, maar door de eerste wereldoorlog stegen de kosten zo dat particuliere financiering niet mogelijk was. Besloten werd om gebruik te maken van de financiële faciliteiten van de Woningwet. Er werd hiervoor een stichting opgericht op 8 juni 1916: de NV Maatschappij voor Volkshuisvesting Vreewijk. De naam Vreewijk werd gekozen als hoop op vrede tijdens deze wereldwijde oorlog.

Eén van de oprichters, mr. dr. Van der Mandele, sprak daarbij de woorden uit:
"Zoo moge hier een tuinstadwijk verrijzen waarin een meer harmonisch leven voor den stedeling mogelijk wordt".
Dit zijn ook de woorden op het monument.
Van der Mandele heeft na de tweede wereldoorlog een belangrijke rol heeft gespeeld in de wederopbouw van Rotterdam.

Gedenksteen Brink
Gedenksteen Brink (1966)

Het stedenbouwkundig plan voor Vreewijk, ontworpen door Berlage, bestaat uit een assenkruis (De Lede en de Groenezoom). Hierin zijn de oorspronkelijke sloten- en greppelpatroon gehandhaafd. Op de kruising van de assen, in het midden van het tuindorp, vindt je De Brink. De woningbouw werd opgedragen aan de bureaus Granpré Molière, Verhagen en Kok architecten en De Roos en Overeynder.

In 1919 werden de eerste woningen opgeleverd. Het laatste deel, ten oosten van de Dordtsestraatweg, werd tijdens de Tweede Wereldoorlog opgeleverd.

Bijzonder kenmerk van het oude Tuindorp Vreewijk is dat het merendeel van de woningen niet op een fundering van palen staat maar gefundeerd is op een zandbed. Doordat, na de Elizabethvloed van 1421, grote hoeveelheden klei zijn afgezet op een zandplaat heeft de bodem weinig last van inklinken.

Begin jaren 80 van de vorige eeuw werd er een start gemaakt met de renovatie en het vergroten van de oorspronkelijke huizen. Later werden er ook oorspronkelijke woningen afgebroken en vervangen door nieuwbouw. Bij deze nieuwbouw is de oorspronklijke stijl, sfeer en rooilijn gerespecteerd. Ook in 2018 - 2019 is er een grote renovatie doorgevoerd. De oorspronkelijke bebouwing is hier, ook in stijl en kleur, behouden, maar gemoderniseerd.
TOP

De Brink

Op de kruising van de historische dorpsassen De Lede en De Groenezoom ligt De Brink. Een prachtig lommerrijk plein met veel historische aspecten zoals een 100 jaar oude drinkfontein.
Aan de Brink staat ook het oorlogsmonument Vreewijk. Een zuil van baksteen met kragen van Frans natuursteen. De zuil wordt bekroond door een gebeeldhouwde leeuw van kalksteen. Aan de onderzijde van de zuil zijn reliëfs opgenomen met figuratieve voorstellingen en tekst. Het monument is onthuld op 4 mei 1950 door burgemeester Mr. P.J. (Pieter Jacobus) Oud (1886 - 1968). Vreewijk zelf is de oorlogsjaren 'ongeschonden' doorgekomen.

De Brink

Monument op de Brink
Monument op de Brink

Brinkpoort
Brinkpoort (1918)

De panden aan De Brink en de Brinkpoort dragen de status Rijksmonument.
TOP

Buurthuis De Brink

Aan de Brink staat ook het oudste buurthuis van Nederland: Buurthuis De Brink. Het vroegere Zuider-Volkshuis (1918) was er ter 'verheffing en vermaak' van de buurtbewoners. Tot op de dag van vandaag speelt buurthuis De Brink een belangrijke rol in Vreewijk en is tevens een zogenaamd "Huis van de Wijk". Diverse organisaties werken in het Huis van de Wijk samen, zoals: bewonersorganisaties, maatschappelijke organisaties, zorgaanbieders en wijkclubs. In een Huis van de Wijk kun je vrijwilligerswerk doen of activiteiten volgen of geven, met speciale aandacht voor de jeugd. Ook voor steun en advies kun je terecht in een Huis van de Wijk. In heel Rotterdam zijn er 48.
TOP

De Groenezoom en Langegeer

De Groenezoom en de Langegeer lopen als 2 centrale assen door de wijk.
De Groenezoom loopt van oost naar west door Vreewijk. Hier vindt je naast de bakker, de slager en de visboer ook restaurant “Het Witte Paard” en de Leeszaal.
De Leeszaal is opgezet in 2015 door Pieter Termeer. Mensen kunnen hier boeken lezen, meenemen en terugbrengen naar eigen believen.

Groenezoom
Groenezoom

Winkels Groenezoom
Winkels Groenezoom

Langegeer
Langegeer

Meer foto's van de Groenezoom en Langegeer
Winkels Groenezoom

Groenezoom

Winkels Groenezoom

Langegeer
Langegeer

Hoek Langegeer en Bree
Hoek Langegeer en Bree

Leeszaal Vreewijk
Leeszaal Vreewijk

TOP

Het Vreewijkhuis

Het Vreewijkhuis, aan de Dreef 83, is door architect Granpré Molière ontworpen als winkel (1933). Momenteel is de bewonersorganisatie Vreewijk (BOV) er gehuisvest. Het is een Rijksmonument en maakt deel uit van het beschermd Stadsgezicht Tuindorp Vreewijk.

Vreewijkhuis

Vreewijkhuis

TOP

Valkeniersweide

Tussen de Groene Hilledijk en de Valkeniersweg ligt middenin Vreewijk de Valkeniersweide, of park Valkeniersweide. Bekend van de jaarlijkse Sinterklaas-intocht en om de vele buitenkunst. Deze plek, met veel speeltoestellen, is in de zomer een geliefde plek om te spelen, te rusten en te wandelen. Ook is er een afgerasterde speelplek voor honden. De Valkeniersweide staat, o.a. via een loopbrug, in verbinding met het Zuiderpark.

Valkeniersweide

TOP

Zuiderziekenhuis / Zomerhof

Midden in de wijk ligt het voormalige Zuiderziekenhuis (1939, naar een ontwerp van gemeente-architect ir. Ad van der Steur). Het pand en de omliggende omgeving wordt momenteel herontwikkeld tot woongebied 'Zuiderhof'.

Zuiderziekenhuis / Zuiderhof

Naar de Zuiderziekenhuis / Zuiderhof-pagina

TOP

Verzamelgebouw en Motorstraatgebied

In de loop van de tijd is Vreewijk verder gegroeid, deels door gemeentelijke herindelingen, naar zijn huidige omvang via de Dordtsestraatweg tot aan de Vaanweg en het Motorstraatgebied bij het Zuidplein. De naoorlogse architectuur van het Motorstraatgebied staat in contrast met het dorpse karakter van tuindorp Vreewijk. In het Motorstraatgebied zijn onder meer het Ikazia Ziekenhuis en verschillende scholen en bedrijven te vinden, w.o. het Verzamelgebouw.
Aan de overkant van de Strevelsweg ligt het winkelcentrum Zuidplein.

Motorstraatzijde met drie beuken
Verzamelgebouw, Motorstraatzijde met drie beuken

Naar de Verzamelgebouw-pagina

TOP

Cottage woningen

Cottage woningen Groenezoom
Cottage woningen Groenezoom

Cottage woningen Groenezoom informatiebord

Cottage woningen Groenezoom

TOP

Het Witte Paard en Roos Marijn

'Het Witte Paard' is een prachtig monumentaal pand met rieten kap. Het was ooit een prestigieus hotel-restaurant dat in de jaren zestig zelfs een Michelinster kreeg. Een brand in 1980 gooide letterlijk roet in het eten. Het pand onderging in 2011 een grootscheeps renovatie en heeft ook weer een horecafunctie. Eethuis Roos Marijn is sinds 2012, naar eigen zeggen, gevestigd op de mooiste locatie van Zuid. De locatie, gastvrijheid en de mediterrane kaart zijn allemaal een aanbeveling waard. Daarnaast vinden er ook podiumactiviteiten plaats bij Roos Marijn in de theaterzaal van Het Witte Paard, in samenwerking met Podium Vreewijk.

Restaurant Roos Marijn in Het Witte Paard
Restaurant Roos Marijn in Het Witte Paard

Gemeentelijk monument
Gemeentelijk monument

Het Witte Paard

Informatiebordje Het Witte Paard

Kijk voor meer informatie op www.roosmarijn.nl 

TOP

Podium Vreewijk

Podium Vreewijk ontwikkelt en programmeert, sinds 2013, films, muziek, theater en andere culturele activiteiten en evenementen. Roos Marijn verzorgt de maaltijden, hapjes en drankjes bij de filmvertoningen en de theater- en muziekvoorstellingen.
Voor de programmeringen verwijzen we je naar de site van Podium Vreewijk  en van Roos Marijn.

TOP

Museumwoning

Aan de Lede is op nr. 40 een museumwoning gelegen.
Deze zeskamerwoning behoorde 100 jaar geleden tot een van de duurdere woningen van het tuindorp. In 1928 betrok dhr. Arends het huis met zijn ouders. In de 80 jaar dat hij er heeft gewoond is er niks veranderd aan het huis. Het huis heeft geen warm water en geen geiser. Na zijn overlijden werd besloten om van het huis een museum te maken.
De museumwoning is geopend op elke woensdag van 11.00 tot 16.00 uur en iedere eerste zaterdag van de maand.

Museumwoning Lede 40
Museumwoning Lede 40

Museumwoning

TOP

Bekende Vreewijkers

Vreewijk kent bekende inwoners waaronder Leen Valkenier, de bedenker van de Fabeltjeskrant. Naar zijn eigen zeggen zijn een aantal van de personages uit de televisieserie geïnspireerd op bewoners van Vreewijk.
Theaterman en televisiepersoonlijkheid Jos Brink heeft ook enige tijd in het tuindorp gewoond. Op de Groenezoom staat een borstbeeld met plaquette ter ere van hem.

Borstbeeld Jos Brink
Borstbeeld Jos Brink

TOP

Complex schoolgebouwen tussen de Mare en de Grift

Scholencomplex naar ontwerp van ir. Ad van der Steur. Het complex is een Gemeentelijk Monument.

Huidig Vreewijk Lyceum en Zuider Gymnasium
Huidig Vreewijk Lyceum en Zuider Gymnasium

Architect A van der Steur

Gemeentelijk Monument

Gevel

Moderne wijzigingen aan ontwerp A van der Steur
Moderne wijzigingen

Voorzijde school A van der steur

Achterzijde school
Naar de ir. Ad van der Steur-pagina

TOP

Heilige Kruisvindingkerk

Heilige Kruisvindingkerk Beukendaal
Heilige Kruisvindingkerk Beukendaal

Gemeentelijk Monument Heilige Kruisvindingkerk
Gemeentelijk Monument

Heilige Kruisvindingkerk Beukendaal

Achterzijde Heilige kruisvindingkerk

Monument

Beukendaal
Beukendaal
Brasserie Brederode
Brasserie Brederode

TOP

Gerelateerd

Zuiderziekenhuis / Zuiderhof

In de nabijheid

Zuiderpark   Bloemhof

Kaart


TOP

Select a language

Zoek op deze site

Contact

Heb je commentaar, tips, correcties, aanvullingen of vragen? Ga naar de reactie-sectie of mail ons
email.

Bijdragen leveren?

Verwacht o.a.

  • Zuiderbegraafplaats met Feyenoordvak

Shop

Naar de [MAF!] shop
ROTTERDAM ART by [MAF!]

Binnenkort verkrijgbaar



Huismerk piccalilly en tafelzuren
Piccalilly

Volg ons

Instagram   Facebook   Pinterest

TOP
Contact: info@ondermaas.nl
Fotografie: [MAF!]
 
OnderMaas.nl heeft een onafhankelijke redactie en heeft geen commerciele belangen bij vermelde instanties, firma's of activiteiten.
 
Copyright © 2018-2019 OnderMaas. Alle rechten voorbehouden